Knallend, maar zonder bommen en granaten, hier weer een lijstje uit het:
SCHADUWKABINET
Ik luisterde naar: Yasmine Hamdan, Takahiro Kido, Pamplemousse, SANAM, Sybax en Vibravoid.
Jan Willem
Yasmine Hamdan – I Remember I Forget بنسى وبتذكر (cd, Crammed Discs/ Kwaidan/ Hamdanistan)
De Libanese zangeres Yasmine Hamdan, die al geruime tijd vanuit Parijs opereert, maakt voor ze onder haar eigen naam muziek is gaan maken deel uit van de groep Soapkill. Ze werkt hier in eerste instantie met Mirwaïs (Ahmadzaï) in hun groep Y.A.S. alvorens ze in 2012 definitief solo aan de slag gaat. Op haar debuut Ya Nass (2013) werkt ze samen Marc Colin, inderdaad die van Nouvelle Vague, die zijn elektronica volledig ten dienste van Hamdan stelt. Het levert mix van Arabische muziek, verstilde folk, elektropop, droompop en trip hop op, waarbij verlangen, heimwee en droefgeestigheid door alle poriën naar buiten sijpelt. Op het daaropvolgende album Al Jamilat (2017) pakt ze dat anders uit en schuift ze iets meer op naar Westerse muziek. Nu is deze bijzondere muzikante eindelijk terug met I Remember I Forget بنسى وبتذكر, waarop ze wederom samenwerkt met Marc Colin, naast nog een handvol gastmuzikanten, die haar muziek fraai inkleuren. Het album draait om de kracht van herinnering. “Herinnering is de meest buitengewone kracht. Het vormt en remixt voortdurend ons zelfbeeld en onze omgeving. Het is op de een of andere manier zowel ongrijpbaar als onweerstaanbaar hardnekkig.” Maar ook ontheemding, intimiteit en het instorten van de economie van haar vroegere thuisland spelen een rol in dit alles. Hoewel haar prachtige en kenmerkende zang hier de boventoon voert, mag de muziek er meer wezen dan ooit. Het slaat een brug tussen Westerse, elektronische en Arabische muziek en poëzie, maar misschien ook wel een brug tussen het Oriënt en Occident, onthouden en vergeten en angst en hoop. Het levert in elk geval een innovatief, Arabisch getint prachtalbum op dat je niet snel zal vergeten.
Takahiro Kido – Insomnia (cd (boxset), Ricco Label)
De Japanse componist en multi-instrumentalist Takahiro Kido is wellicht het meest bekend van zijn lidmaatschap bij de groep Anoice, Hij heeft eveneens muziek onder zijn eigen naam uitgebracht en met RiLF, Cru, Mokyow, Films, Mizu Amane en Tokyo Ambient Collective. Releases daarvan worden veelal op het eigen Ricco Label uitgebracht. Het is alweer even geleden dat hij onder zijn eigen naam iets heeft gemaakt, maar daar komt met Insomnia verandering in. Sowieso schrijft hij jaarlijks zo’n 100 nummers soundtracks van films en tv-drama’s, evenals voor reclamespots en evenementen voor meer dan 100 nationale en internationale merken. Dus je kan hem niet op luiheid betrappen. Nu is hij thematisch te werk gegaan rond het onderwerp slapeloosheid (insomnia), waar hij kortstondig aan leed tijdens het maken van het laatste Anoice album. Takahiro Kido (piano, orgel, synthesizer, celesta, klokkenspel, vibrafoon, lamellofoon, gitaar, harp, draailier, bas, percussie) wordt daarbij geholpen door Anoice-leden Tadashi Yoshikawa (percussie), Utaka Fujiwara (altviool) en Yuki Murata: (fluit, vibrafoon, klokkenspel) plus bevriende artiesten Kumi Takahara (viool), Kaori Tsuchiya (cello) en Kenji Azuma (drone). Dat heeft 10 composities opgeleverd van samen bijna 56 minuten. Daarbij spelen de geluiden die hij opnam, zoals de draailier, zijn hartslag en de wijzers en bellen die de tijd aangaven, een grote rol. Het resultaat omvat sobere, maar intense pianotracks tot weelderige, weemoedige orkestrale muziek met soms grote uithalen. De grens tussen droom en werkelijkheid wordt hier ook opgezocht en vervaagd dikwijls. Heel zorgvuldig legt hij zijn muzikale puzzelstukjes, wat een gevarieerd en verpletterend mooi geheel oplevert. De boxset bevat ook een puzzel van slechts 25 stukjes, maar die is niet zo gelegd. Ik ben echt een fervent puzzelaar, maar allemaal tinten zwart combineren bleek, mede omdat ze nogal nauw aansloten lastiger dan gedacht. Zo het met de muziek ook; alles sluit heel secuur en mede door de vele emoties complex op elkaar aan, maar het vormt wel een eenheid. Voer voor liefhebbers van Jóhann Jóhannsson, Max Richter, Ryuichi Sakamoto en uiteraard ook Anoice. Een wonderschone neoklassiek werk dat een sublieme soundtrack voor slapeloosheid (en misschien wel tegen) is geworden.
Pamplemousse – Porcelain (cd, A Tant Rêver Du Roi / Epicerie Libre)
Ten oosten van Madagaskar en ten westen van Mauritius ligt het eiland Réunion, alwaar de Franse vlag wappert. Het is dan ook een overzees departement van dat land, waar je inderdaad gewoon met de euro betaalt. De muziek is heel divers van meer traditioneel tot juist heel Europees. Dat laatste geldt eigenlijk ook voor het in 2016 gestarte Pamplemousse, dat op hun eerste twee albums nog als trio opereerden, maar sinds het derde en laatste album uit 2023 als duo verder zijn gegaan. Hun muziek roept herinneringen op aan de betere noisebands van van labels als Amphetamine Reptile, Kill Rock Stars en Touch ‘n’ Go. De groep bestaat slechts uit zanger/gitarist Nicolas Magi en drumster Sarah Lenormand (tevens tweede stem), maar hun muziek doet een grotere formatie vermoeden. Dat is wederom het geval op het vierde album Porcelain, dat ze net als de vorige in Frankrijk hebben gemaakt. Na mijn inleiding moge duidelijk zijn dat porselein in hun handen vermoedelijk niet veilig is. Ze schieten voortvarend uit de startblokken met hun sterke combinatie van garagerock, stoner, post-hardcore en onversneden noise. Het is zeer overtuigend en pakkend wat ze hier laten horen, ook al brengen ze alles met de nodige rafels wat de spontaniteit en het vurige alleen maar accentueert. Af en toe remmen ze even af, om erna weer vol gas te geven. Het is bepaald geen dichtgeslagen hard album geworden, want naast alle razernij zijn er ook de nodige melancholische stukken. Ze brengen een soort blend die tussen Unsane, Chokebore, godheadsilo, Fugazi, Drive Like Jehu, Gone Bald en Wipers uitkomt. Het is hun meest gevarieerde, krachtigste en beste album tot nu toe geworden.
SANAM – Sametou Sawtan (cd, Constellation / Konkurrent)
De experimentele muziekscene in Libanon is best een groeidiamant. In steeds meer genres duiken er artiesten en groep op, die je wellicht niet zo snel daar vandaan zou verwachten. Een nog relatief nieuwe groep is SANAM, die werd opgericht na een uitnodiging om in 2021 op te treden met Hans Joachim Irmler van de legendarische Duitse experimentele groep Faust op het Irtijal-muziekfestival in Beiroet. Inmiddels zijn een studio- en live-album een feit geworden, waarop ze een volslagen eigen weg gaan. De groep bestaat uit Sandy Chamoun (zang), Antonio El Hajj Moussa (bas, elektronica), Farah Kaddour (buzuq), Anthony Sahyoun (gitaar, synthesizer, elektronica), Pascal Semerdjian (drums) en Marwan Tohme (gitaar, elektronica). Nu komen ze met Sametou Sawtan, wat “ik hoorde een stem” betekent. Dat moet dan die haast magisch mysterieuze van zangeres Sandy zijn, die als een constante rode draad door het album loopt. Daaronder brengen de overige muzikanten een broeierige mix van avant-garde, rock, noise, free jazz, psychedelica en Arabische traditionele muziek. Het is een album dat gaat over afstand nemen van gebeurtenissen, of je er nu middenin zit of van een afstand ervaart. Dit mede gevoed door de grote emigratiestroom uit Libanon. Die ontwrichting hoor je ook in de muziek terug, waar ze genres losrukken uit hun natuurlijke habitat en plaatsen in iets nieuws, iets vreemds of ten minste bevreemdends, maar die wel weet te aarden. Die continue spanningsbogen zorgen voor een meeslepende luisterervaring, die soms mooi, poëtisch en haast sprookjesachtig is maar op andere momenten de grimmig en duister is en de realiteit op rauwe wijze toont. Het is uitgebracht op het prestigieuze Constellation label en ik zou zeggen bijna vanzelfsprekend geproduceerd door hun in Canada woonachtige landgenoot Radwan Ghazi Moumneh van Jerusalem In My Heart, dat ook wel enige raakvlakken met hun muziek heeft. Verder komen er zoveel associaties voorbij, van Yasmine Hamdan en Sussan Deyhim tot Set Fire To Flames en Swans, dat het eigenlijk geen doen is. Ze leveren een onnavolgbaar wereldalbum in alle opzichten af.
Sybax – Twin (cd, TC Prog Records / Vous Connaissez?)
Het zal niet voor het eerst zijn dat er uit Frankrijk een band komt met een sensationeel en ander geluid. Neem nu het duo Sybax, dat bestaat uit Sylvain Tourgis (programmering, samples, gitaren) en Josselin Châtel (bas). De twee muzikanten hebben een verschillende muzikale achtergrond, maar vinden in dit project een gemeenschappelijke aanvliegroute. In 2022 zaten ze nog in de trip hop hoek om via de meer experimentele muziek en rock aan te komen waar ze nu zijn op hun nieuwe album Twin. In hun 10 nummers van samen ruim drie kwartier verkennen ze trip hop, hip hop, prog- en post-rock, industrial en allerhande elektronische interventies. Daarmee laveren ze van heel opzwepende naar meer biologerende en soms bloedstollend spannende muziek, waarvan een deel het daglicht haast niet verdragen kan. Het is een logge, maar geoliede machine die op originele wijze om zich heen grijpt. Dat pakt dikwijls behoorlijk hard uit, met name in het tweede deel van het album, maar daarnaast blinken ze ook uit in de uiterst subtiele en meer gelaagde zachtere stukken en de uitstekende opbouw van dat alles. Daarbij moet je denken aan een steeds wisselende kruisbestuiving van Nine Inch Nails, Drill, Phylr, The Bug, 65daysofstatic, The Prodigy, Die Krupps en de filmische kant van Mogwai. Het is een sensationeel album geworden, dat de aarde onder je voeten soms weet weg te slaan om er nieuwe onontgonnen grond mee te creëren.
Vibravoid– Remove The Ties (lp, Tonzonen Records / Cargo / Creative Eclipse PR)
Al ergens in de jaren 90 gaat de groep Vibravoid uit Düsseldorf van start, al brengen ze pas vanaf de eeuwwisseling hun materiaal naar buiten. En dan ook in hoog tempo, soms wel 4 per jaar, want ze hebben inmiddels zo’n 23 albums uitgebracht plus nog eens een zooi live albums, epees en singles. De groep viert hun 35-jarig bestaan met maar weer eens een nieuwe lp, te weten Remove The Ties. In zo’n 42 minuten brengen ze 8 nieuwe tracks, die wel enigszins doen vermoeden wat hun inspiratiebronnen zijn. Al zetten ze je ook dikwijls op het verkeerde been, doordat hun eigen inkleuring zo bijzonder is. Neem bijvoorbeeld de openingstrack “Computer Dreams”, waar je eerst denkt aan Kraftwerk maar die ook in een soort Joy Division song overgaat. Het geeft een aparte spagaat. Na dit meer elektronische begin trekken ze ook de krautrock, stoner en, psychedelische rock weer hard uit de kast. Telkens als je denkt er een vinger op te kunnen leggen, koersen ze weer een andere kant op of mengen ze er bijvoorbeeld wave en pop elementen doorheen. Dus naast de genoemde bands hoor je Thee Hypnotics, Spacemen 3, Tangerine Dream, The Jesus And Mary Chain, SubArachnoid Space en Legendary Pink Dots. Het houdt het midden tussen een hallucinerende koortsdroom en pakkend rockalbum. Verslavend goed en gewoonweg één van hun beste albums, wat veelzeggend is bij deze toppers.