NNM is een serie waarin we nieuwe muziek van Nederlandse artiesten bespreken.
Ard Bit – Juxtaposed (cd, DERDE / Fonodroom)
Ard Bit & Radboud Mens – Mara Silen (cd, ERS)
Ooit leek het erop dat Ard Janssen met zijn project Ard Bit en het sublieme album Spanon uit 2009, vol met de betere IDM, een eendagsvlieg zou zijn. Inmiddels weet de trouwe lezer dat ik hier met enige regelmaat nieuwe muziek van hem bespreek. Daarbij tapt deze Rotterdamse componist, geluidskunstenaar en veldopname muzikant wel uit andere vaatjes. Hij is sinds 2021 namelijk bezig met een serie veldopname releases, waarin hij biologerende vlechtwerken maakt van veldopnames van natuurlijke landschappen en menselijke aanwezigheid uit verschillende landen of gebieden met abstracte en minimalistisch elektronische sounds. Dat alles gedreven door nieuwsgierigheid en verkenning van geluidsvelden. Ard is in 2003 overigens tevens afgestudeerd aan het Haagse conservatorium met een graad in de elektronische muziekcompositie Ondertussen heeft hij ook een album met klasbak Radboud Mens gemaakt, waarover zo meer.
Hij is nu terug als Ard Bit met het album Juxtaposed, dat “naast elkaar geplaatst” betekent en daar valt wel wat voor te zeggen. Hierop slaat hij een brug tussen zijn muziek uit de begindagen en het meer veldopname gerichte werk, maar ook tussen het menselijke en het abstracte. Zelf zegt hij er dit over:
“Juxtaposed” is een getuigenis van wat er gebeurt wanneer het ego plaatsmaakt voor iets diepers. Via deze composities onderzoek ik staten van overgave en introspectie, op zoek naar een verbinding die verder gaat dan de oppervlakte. De albumhoes toont een portret van mij, opgebouwd uit fijne, ingewikkelde lijnen. Het weerspiegelt waar “Juxtaposed” over gaat: tegenstellingen die elkaar ontmoeten, leegte en vorm, het zichtbare en het verborgene, het abstracte en het vertrouwde. Naarmate de lijnen samenkomen en een gezicht vormen, voelt het alsof lagen zich ontvouwen en iets eronder onthullen, net als de muziek zelf. Het portret is eerder gemaakt door Rnul Interactive en vloeit naadloos over in het uiteindelijke ontwerp, in lijn met de ideeën achter het album.
Ik vond dit zo mooi verwoord, dat ik dit niet kon laten liggen. Ook zie je op de hoes in het gezicht een soort vingerafdruk. Het is in alle opzichten een uiterst persoonlijk album geworden vol introspectie en bedachtzaam stilstaan bij de dingen. Hoewel de muziek voor het leeuwendeel elektronisch is, ademt het enkel menselijke emoties uit; dat blijft toch een kunst op zich en echt een aparte tak van sport. Het is een diepgravend lijnenspel geworden van bijzondere, warme geluiden, die zowel heel ruimtelijk zijn als verbindend; gelaagd en toch één geheel. Soms heeft het ook iets bevreemdends en toch ook weer herkenbaars; net als woorden waarbij je de volgorde omdraait en ze desondanks kunt lezen. Het leidt tot nieuwe inzichten. De muziek is instrumentaal, maar door de samples dan wel veldopnames hoor je toch ook stemmen en natuurgeluiden. Dit organische geheel is net als de natuur onvoorspelbaar en vol onverwachte schoonheid. Iedere luisterbeurt levert weer nieuwe schatten op. Het is een prachtig contemplatief album geworden.
Zoals gezegd heeft Ard ook al een album met de Amsterdamse componist Radboud Mens gemaakt, te weten Marking A Boundary With The Turning Point (2024). Radboud is als kind in een vat met experimentele muziek gevallen en heeft superkrachten op dat gebied. Nee zonder gekkigheid, ik leerde hem ooit kennen in de jaren 90 bij platenzaak Staalplaat, waar hij met werkelijk fantastische tips kwam op experimenteel gebied en in diverse genres. Zijn kant als geluidsontwerper, componist en geluidskunstenaar heb ik daarna pas ontdekt. Dat niet enkel met werk onder zijn eigen naam, ook als Hyware en Technoise en groepen als Cloud Ensemble (met onder andere Michel Banabila en Rutger Zuydervelt), L.O.S.D., Mensimonis (met Lukas Simonis), Staalplaat Soundsystem en Ohm. Tevens heeft hij samengewerkt met onder meer Jaap Blonk, Michel Banabila, Stephan Mathieu, Janek Schaefer, Craig Ward, Arno Peeters, Dan Armstrong, Matthijs Kouw, Roel Meelkop, Marco Douma en Son Of Chi. Hij runt ook de labels Hond In De Goot en ERS. Hij gaat op experimentele wijze door diverse genres, al dan niet met zijn eigen gebouwde instrumenten. Goed, ben je weer helemaal op de hoogte. Samen hebben deze twee heren nu het album Mara Silen afgeleverd, waarop ze in ruim een uur tijd 6 tracks lanceren. De beschrijving is als volgt:
Er wordt gezegd dat de zee van Mara Silen op geen enkele kaart voorkomt. Ze beweegt zich tussen momenten, niet tussen kusten. Over haar grijze oppervlak drijven eilanden zonder oorsprong; Kure, Elming, Kosrea, Iturup, Laterne, Aland, plaatsen die alleen bestaan wanneer iemand ervan droomt. Hun kusten zijn gemaakt van herinnering, hun stenen ademen de stilte van wat ooit was. Zij die erover reizen horen soms stemmen onder de golven, echo’s van hen die te lang luisterden, totdat ze zelf deel van het water werden. Er wordt gezegd dat zij nu de stroming zijn die de eilanden voortbrengt en ze weer terugtrekt in het niets.
De genoemde eilanden zijn tevens de titels van de nummers. De muziek die ze hier produceren is wederom, net als ook deze hoes, een lijnenspel geworden, waarin je diep kunt duiken of lekker relaxt snorkelen. Hier bewegen ze zich echter wel in de nacht en onder de oppervlakte. Het is een mix van dark ambient, drones, abstracte elektronica en minimal music, die zich soms haast als klassieke muziek ontvouwt. Je kan echt verdrinken in het diepe, rijke en toch ingetogen geluid dat ze hier presenteren. Minimalisme met een maximaal effect, waarbij je keer op keer andere details ontdekt en nieuwe emoties ervaart. Het is voer voor fans van Loscil, Kyle Bobby Dunn, Anthéne, William Basinski, Pan American, Celer, Tim Hecker en meer. Verbluffend mooie muziek van de buitencategorie.