De dagen worden korter net als de lijstjes uit het:
SCHADUWKABINET
Ik luisterde naar: Agota, Ensemble 0, Lila Sober, Loons en Saodaj’.
Jan Willem
Agota – Gyva Čia (cd, Dangus / Xango Music Distribution)
Het Litouwse label Dangus timmert in eigen land en de andere Baltische staten al langer aan de weg, maar weet toch ook meer een weg naar buiten te vinden. En terecht, want ze hebben een veelzijdige en sterke catalogus in huis. Zo ook zangeres en citer-muzikant Agota Zdanavičiūtė, kortweg Agota, uit de bands Sen Svaja en Romowe Rikoito. In 2022 liet ze haar solodebuut Kur Giria Užėjo het licht zien, hetgeen een prachtig folkalbum is geworden. Haar betoverende zang en spel op de kanklés, ofwel Litouwse citer, vormden een heel bijzonder geheel. Nu presenteert ze haar tweede album Gyva Čia, dat zoiets als “essentie” betekent. Ze krijgt daarbij hulp op birbynė (rietpijp) en elektronica van Kristijonas Lučinskas (Driezhas) en her en der poëtische teksten van Litouwse dichter Vladas Braziūnas. In 10 composities gaan folk en poëzie op schitterende wijze samen. De diepgravende muziek is sensueel en vol existentiële bespiegelingen en natuurlijke percepties. Daarbij is Agota’s zang weer wonderschoon. Het is een natuurlijke samenkomst van verschillende werelden die echt een prachtig en natuurlijk geheel vormen.
Ensemble 0 – L’Incroyable Femme Des Neiges (cd, Laaps)
De Franse, in België woonachtige veelzijdige muzikant Sylvain Chauveau (Watermelon Club, On, Micro:Mega, Arca, FEAN, Butterfly In The Snowfall, This Immortal Coil) heeft samen met andere muzikanten in 2004 het Ensemble 0 (spreek uit: Zéro) opgericht, soms ook kortweg 0 geheten. Met de muziek onder zijn eigen naam, want die is er ook nog, lijkt hij steeds meer met het minimale het maximale te willen bereiken. Ensemble 0, waar hij overigens niet altijd meedoet, gaat helemaal buiten alle muziekregels om, want ze maken veelal meer muziek over muziek. Op toonaangevende wijze leggen ze op hun releases de essentie van het geluid bloot of geven het vorm met minimale middelen. Conceptuele muziek, die lastige te duiden is en opgebouwd wordt uit fragmenten minimal music, folk, jazz, experimentele muziek en avant-garde. Nu is het gezelschap terug op het innovatieve Laaps label met L’Incroyable Femme Des Neiges, ofwel “de ongelooflijke sneeuwvrouw”. Het is de soundtrack van de gelijknamige film van Sébastien Betbeder. Het ensemble bestaat hier uit naast Sylvain Chauveau (akoestische gitaar) uit Jérôme Capdepont (trombone), Vianney Desplantes (tuba, euphonium, flugabone), Tanguy Gallavardin (klarinetten), Júlia Gállego Ronda (fluiten), Stéphane Garin (percussie, piano, orgel) en Joël Mérah (akoestische gitaar, piano, ukelele, orgel, harmonium). Met dit grootste ensemble tot nu toe brengen ze in ruim 26 minuten 25 composities, die variëren van 11 seconde tot ongeveer 2,5 minuut. Op hun typische wijze benaderen ze hier de muziek ondanks deze bezetting op sobere en uiterst minimale wijze, zij het rijkelijk en subtiel gedetailleerd. Het past wel ergens tussen de genoemde genres, al vervagen ook hier de genregrenzen dikwijls. Een enkele keer wordt het geluid wat voller en meer uptempo en koersen ze richting minimal music. Ze weten op meeslepende wijze tot de verbeelding sprekende prachtmuziek neer te zetten, waar ik me goed een film bij kan voorstellen.
Lila Sober – Different Drums (cd, Vicious Circle)
Lila Sober is het nieuwe soloproject van Clément Caillierez, zanger en drummer bij de leuke Franse band The Psychotic Monks. Hij debuteert nu met Diffrent Drums, waarbij hij dit keer juist geen drums gebruikt. De titel verwijst vermoedelijk naar een persoon die z’n eigen weg gaat los van wat er sociaal verwacht wordt. De muziek is uiterst persoonlijk en gebaseerd op zijn ervaringen: het geweld in de kindertijd, de blijvende sporen, maar ook de wegen naar herstel, genezing en wederzijdse steun. Zelf zegt hij er het volgende over:
‘Deze plaat is een getuigenis, het begin van een genezingsproces dat in 2020 begon. Ik nam hem op in mijn slaapkamer in Rennes in 2024 met een klassieke gitaar, een Berhinger Pro 800, een Korg Volca Beats en een Beta 58. Ik voegde no input mixing toe, een oneindige feedbacktechniek, om bepaalde instrumenten te verzadigen. Ik wilde dat de teksten heel rauw zouden zijn, zonder beeldspraak of dubbelzinnigheid, en geen twijfel zouden laten bestaan over de onderwerpen die aan bod komen: incest, posttraumatische stress, mijn geestelijke gezondheid en nuchterheid. Met deze nummers verdedig ik mijn waarheid. De genezing zal een leven lang duren en zal nooit volledig zijn, absoluut, maar ze bestaat. Dat is ook wat ik met deze plaat wil overbrengen: hoop.’
Het is dan ook een rauw en intens album geworden, waarbij hij grofkorrelige klanklandschappen vol folk, musique concrète, elektronische experimenten, ambient, samples en industriële geluiden. Daar zingt hij op gevoelige en openhartige wijze over de eerder genoemde persoonlijke zaken. Hij doet hiermee soms aan Mount Eerie denken, al heeft hij eveneens raakvlakken met Daniel Blumberg en Being. De muzikale ondergrond vormt een fraai contrast met die zang (in het Engels en een paar keer ook in het Frans). Je wordt geconfronteerd met de pijn en worstelingen, met name in de meer kakofonische en noisy stukken, maar voelt ook dat hij vooruitblikt en dat er hoop gloort aan de horizon. Het is een gedurfd, ingenieus, meeslepend album geworden en ook van een bij de strot grijpende pracht.
Loons – Life Is (cd, Howlin Banana/ Head records/ Les Disques Du Paradis / Vous Connaissez?)
Er soms niet veel voor nodig om een lekker pot herrie op de plank te leggen. Dat bewijst het Franse trio Loons wel. De groep bestaat uit Elio Richardeau (zang, gitaar), Antoine Bay (zang, bas) en Axel Sirodeau (drums). Ze presenteren nu hun debuutalbum Life Is. Al gauw wordt duidelijk dat ze vuistdik roeren in de jaren 90. En als je goed roert, is daar helemaal niks mis mee. Het is al snel duidelijk dat ik het roerend met hun benadering eens ben. In 11 tracks van samen 39 minuten weten ze op luidruchtige maar ook veelzijdige wijze van zich te laten horen. Daarbij maken ze een soort dwarsdoorsnede door hardcore, grunge, noise en alternatieve rock. Sterke dynamische zang met evenzo muziek, die zich alle kanten op plooit. Ondanks dat et veelal vrij stevig uitpakt, weten ze er ook een hoop emoties in te leggen. Je moet denken aan een kruisbestuiving van The Smashing Pumpkins, Heavy Vegetable, Foo Fighters, Deftones, Envy, Thursday, At The Drive-In, Pinback en Dinosaur Jr.. Kortom, ouderwets en keihard genieten met muziek die toch helemaal van hier en nu is.
Saodaj’ – Lodèr La Vi (cd, Buda Musique / Xango Music Distribution)
Er duiken steeds maar verrassende en uiteenlopende bands uit Réunion op. Dit Franse departement en eiland ten oosten van Madagaskar en ten westen van Mauritius, waar je gewoon met de euro afrekent, leverde al muziek van onder meer Pamplemousse, Ann O’aro en Danyèl Waro af. Wellicht zijn er meer bekende voorbeelden, maar worden die als Frans afgedaan. Hoe dan ook is het combo Saodaj’ daar al jaren actief en hebben inmiddels twee albums uitgebracht. Daar komt nu het derde album Lodèr La Vi, hetgeen Occitaans is voor “ruik de wijn”. Die taal maar ook Creools en Frans gebruiken ze hier ook in hun teksten. Hun muziek staat op het kruispunt van de traditionele Maloya, de typische ritmische muziek en dans uit Réunion, en de meer moderne folk en rock. In een goede 32 minuten laten ze dit horen in hun 8 songs. Ze snijden ook hedendaagse thema’s zoals rechtvaardigheid, vrijheid, onze verantwoordelijkheid voor het geheugen en het overbrengen van waarheden, communiceren en delen. De nadruk ligt op de schoonheid van het leven en niet de lelijke kant die er natuurlijk ook is. Met schitterende zang en samenzang, opzwepende percussiepartijen, rauwe gitaarpartijen en weldadige strijkpartijen weet dit zestal een diepe indruk te maken. Het is een rijk, polyritmisch, poëtisch, geëmancipeerd, werelds en toegewijd geheel geworden. Een bijzonder en beeldschoon album, dat eens te meer de rijkdom van Réunion onderstreept.